De Nieuwe Eindhovenaar

Plaatsnaambord Eindhoven met de tekst De nieuwe Eindhovenaar, met twee aapjes van de Buurman
De Buurman als zakenman aan de telefoon

Ik ben een geboren en getogen Eindhovenaar. Net als mijn ouders. Mijn voorvaderen zijn naar Eindhoven gekomen voor het werk, ver voor de oorlog, de Eerste Wereldoorlog.

Eindhoven was een markt

Eindhoven zelf is nooit een grote speler in de markt geweest. Eindhoven was een markt. Na de hoedenindustrie bloeide de economie op in Eindhoven dankzij de tabaksindustrie. Sigaren en alles wat daarmee te maken had werd in Eindhoven geproduceerd. Rondom het industrieterrein bij het kanaal was het een en al bedrijvigheid. De tabaksindustrie in Eindhoven hield in die tijd de oorspronkelijke Eindhovenaren aan het werk. De gemeentes eromheen waren vooral boeren. En al die boeren werden Eindhovenaren in 1920.

Eindhoven was samengegaan met alle rondomliggende gemeentes om de druk van de nieuwe industrieën op te kunnen vangen. Philips was in 1920 al bijna iedereen voorbijgestreefd. De Eindhovenaren hadden het werk voor het uitkiezen. DAF zorgde later letterlijk en figuurlijk voor een nieuwe motor in de maakindustrie. Maar al die industrie had handjes nodig. En over het algemeen technische handjes. Die waren er niet genoeg. Dus liet Philips bussen rijden naar België om werknemers op te halen en bouwde het na Philips Dorp in Strijp een tweede dorp: Drents Dorp, voor de gastarbeiders uit Drenthe.

In de jaren 70 had Eindhoven 3 lagere technische scholen zoals dat toen heette, tot de nok toe gevuld. Bankwerkers, elektriciens, timmermannen en automonteurs. Mijn ouders profiteerden in die tijd van het Philips-van der Willigen Studiefonds, een fonds dat Philips in het leven had geroepen om de kinderen van de werknemers te laten studeren. Zo probeerde Philips zijn eigen werknemers op te leiden. Maar het was nog steeds niet genoeg.

Handjes nodig

De volgende stroom gastarbeiders die naar Eindhoven kwamen waren Spanjaarden. Die kwamen om het vieze werk te doen. Klaagden nooit, waren altijd vrolijk en spraken erg snel Nederlands.

Nederlands ja, want in Eindhoven was de onderlinge taal, de voertaal, Nederlands. Geen Eindhovens maar Nederlands. Het werden Eindhovenaren en Eindhovenaren waren allemaal minimaal tweetalig. Drents en Nederlands, Spaans en Nederlands, Eindhovens en Nederlands.

Later kwamen daar grote groepen Turken bij. Ook die spraken heel snel twee talen. De eerste lichting niet, omdat die nog kwam met het idee om later weer terug te gaan. Dan word je geen Eindhovenaar. Dachten ze.
Nog later kwamen ze van over de hele wereld, voor allerlei verschillende doelen. Maar ze werden allemaal Eindhovenaar.

En een Eindhovenaar is tweetalig.

Verder is een Eindhovenaar creatief. Een Eindhovenaar kan met zijn handen doen wat zijn hoofd denkt.

De tweede generatie Eindhovenaren spreekt vaak alleen nog Nederlands. Het plat Eindhovens, Spaans en Turks wordt niet geleerd op school. En met Nederlands is het prima te doen in Eindhoven. Dus iedereen sprak het.

De Buurman krijgt een idee

Een Eindhovenaar kan met zijn handen doen wat zijn hoofd denkt.

Toen stortte de maakindustrie in

De Buurman is gefrustreerd

Maar toen stortte de maakindustrie in.

Toen de catalysator van Eindhoven werd verkocht aan aandeelhouders en de laatste Eindhovenaren als directeurs uit de grote fabrieken vertrokken waren, stortte de maakindustrie in.
De aandeelhouders van boven de rivieren verlieten het hoofdkantoor in Eindhoven en vertrokken naar Amsterdam. Vandaaruit vonden ze het een beter idee arbeid uit te gaan besteden in China.

De inventieve Eindhovenaar werd in de steek gelaten. De Eindhovense industrie werd in stukjes opgeknipt en verkocht. Glas, karton, ICT, de chipindustrie, alles. De aandeelhouders gingen voor het snelle geld.

In Eindhoven worden nu geen lampen meer geblazen, geen tv’s meer geknutseld, geen ic’tjes, geen cd’tjes.
Zelfs het NatLab in Eindhoven was niet meer. Daar zaten Eindhovenaren te verzinnen hoe het beter, sneller, kleiner maar vooral slimmer kon.

Maar het mag wel allemaal weg zijn, de Eindhovenaren zijn er nog steeds. En die opgeknipte bedrijfjes werden door de Eindhovenaren frisse lucht ingeblazen.

Want alle bedrijven uit die tijd waren door het management als handelswaar verkocht voor de snelle gulden. Maar allemaal hadden ze een idee.

De Eindhovenaar zit er nog

De Buurman denkt na

Na 40 jaar zit de Eindhovenaar er nog. Ondertussen heeft de stad, net als voor 1920, de grenzen van de stad bereikt. Eindhovenaren kunnen allang niet meer in Eindhoven wonen en verhuizen naar de omringende gemeentes. Brainport zijn ze het maar gaan noemen, maar de Eindhovenaar weet wel beter.

Maar er is wel iets anders veranderd. De gastarbeiders die nu naar Eindhoven komen worden over het algemeen geen Eindhovenaar.
Ze zijn dan wel tweetalig, maar Nederlands is daar niet één taal van. En Eindhovenaren spreken Nederlands tegen elkaar.

Leer de taal

De Buurman met een stapel boeken

Dus voor ieder wereldwonder dat hier bij ons in Eindhoven wil komen wonen stel ik voor om de Nederlandse taal te respecteren en te leren. Toon een beetje respect voor die Woenselnaar, Drent, Spanjaard of Turk of die Braziliaan die je voorging en ook zijn best heeft gedaan om de Nederlandse taal te leren en een Eindhovenaar te worden.

Ik vraag je niet om Eindhovens te leren, maar Nederlands. Mag je thuis de taal uitkiezen die je zelf wilt, maar in het openbaar gaan we het in het Nederlands doen. En als het echt niet lukt, dan proberen we het in jouw taal.
Maar eerst toon je respect aan iedereen die je is voorgegaan in het leren van onze onnavolgbare taal.

De Buurman knipoogt

En dan worde gij un EinTovenaar.

Ik ga het niet meer meemaken, maar ben wel benieuwd hoe het Eindhovens dialect over 100 jaar klinkt.

Eindhoven de gekste (nog niet).

Wat vind jij ervan?

Reageren kan hier niet, maar ik hoor het graag op X. Laat het me weten via @heraznl.

Reageer op X